Slijmbeursontsteking heup: symptomen, behandeling en oefeningen

Slijmbeursontsteking heup: symptomen, behandeling en oefeningen

Een slijmbeursontsteking in de heup — bursitis trochanterica — is vervelend op een manier die je pas begrijpt als je het hebt. Niet de scherpe, dramatische pijn van een acute blessure, maar een constante, zeurende pijn aan de buitenzijde van je heup die je slaap verstoort, traplopen ondraaglijk maakt en langzaam je dagelijks leven beperkt. Bij Fysio Willemspark in Amsterdam behandelen we deze klacht regelmatig — en het goede nieuws is dat gerichte oefentherapie significant effectiever is dan afwachten of een corticosteroïdeninjectie (JOSPT, Mellor et al., 2018).

Het misverstand: "stretchen van de heup helpt"

De intuïtieve reactie bij pijn aan de buitenzijde van de heup is stretchen. Het voelt logisch: het gebied is stijf en pijnlijk, dus je strekt het. Het probleem: bij een slijmbeursontsteking maakt stretchen het erger. De slijmbeurs ligt ingeklemd tussen bot en pezen, en rekken vergroot de compressie op precies die plek.

Recenter onderzoek in het British Journal of Sports Medicine (Grimaldi & Fearon, 2015) heeft het inzicht in deze klacht fundamenteel veranderd. Het is vaak niet puur een ontsteking van de slijmbeurs, maar een breder probleem van de peesstructuren rond de heup — Greater Trochanteric Pain Syndrome (GTPS). De slijmbeurs is het slachtoffer, niet de oorzaak. De oorzaak is vrijwel altijd een zwakte van de heupabductoren, met name de gluteus medius.

Stretchen behandelt het symptoom en verergert de oorzaak. Krachttraining behandelt de oorzaak en lost het symptoom op. Dat is het verschil.

Hoe een slijmbeursontsteking ontstaat

Een slijmbeurs is een klein, met vloeistof gevuld zakje dat als kussen functioneert tussen botten, pezen en spieren. De bursa trochanterica bevindt zich aan de buitenzijde van het bovenbeen, bij de grote trochanter — het botuitsteeksel dat je aan de buitenkant van je heup kunt voelen.

De meest voorkomende oorzaak is herhaalde overbelasting. Hardlopers die hun volume te snel opbouwen. Mensen die veel traplopen of heuvelachtig terrein belopen. Sporters die plotseling van ondergrond of schoeisel wisselen. Maar het onderliggende probleem is bijna altijd spierzwakte en disbalans.

Wanneer de gluteus medius onvoldoende kracht heeft, valt het bekken bij elke stap weg naar de andere kant. De structuren aan de buitenzijde van de heup worden bij elke stap extra belast — duizenden keren per dag. Andere risicofactoren: leeftijd boven de veertig, vrouwelijk geslacht (anatomische verschillen in bekkenstructuur), overgewicht, en een veranderd looppatroon door knieklachten of rugklachten.

Symptomen herkennen

De symptomen zijn goed herkenbaar. Pijn aan de buitenzijde van de heup, bij de grote trochanter. Pijn die verergert bij liggen op de aangedane zijde — waardoor slapen een dagelijks gevecht wordt. Pijn bij traplopen, vooral naar boven. Pijn bij lang staan of lopen, met name na rust. Ochtendstijfheid. Pijn die uitstraalt naar de buitenkant van het bovenbeen, soms tot aan de knie.

De klachten beginnen geleidelijk en worden weken erger als er niets aan gedaan wordt. Soms ontstaat de pijn plotseling na een val of ongebruikelijke activiteit, maar vaker sluipt het erin.

Behandeling: kracht boven rust

Bij Fysio Willemspark stellen we de diagnose op basis van anamnese en lichamelijk onderzoek. Drukpijn op de grote trochanter, pijn bij weerstandstests van de heupabductoren, pijn bij liggen op de aangedane zijde, verminderde kracht van de gluteus medius. Aanvullend beeldvormend onderzoek is meestal niet nodig.

De behandeling heeft twee pijlers: pijn en irritatie verminderen, en de onderliggende oorzaak aanpakken.

In de acute fase verminderen we de belasting op de slijmbeurs. Vermijd provocerende activiteiten: lang staan op één been, benen over elkaar, liggen op de pijnlijke zijde. Slaap op de andere zijde met een kussen tussen je knieën. Geen stretchen van de buitenzijde — dit irriteert de slijmbeurs verder. IJs kan kortdurend verlichting geven.

Zodra de acute pijn afneemt starten we met gerichte oefentherapie — de kern van de behandeling. Krachttraining van de gluteus medius en gluteus minimus. Dit is waar het resultaat zit, en dit is wat een injectie niet doet.

Isometrische heupabductie tegen de muur. Sta zijwaarts naast een muur, aangedane zijde naar de muur. Duw je been zachtjes tegen de muur alsof je het naar buiten wilt bewegen. Tien tot vijftien seconden vasthouden, acht tot tien keer herhalen. Activeert de gluteus medius zonder grote bewegingsuitslag — goed verdragen in de vroege fase.

Clamshell. Op je niet-pijnlijke zijde liggen, knieën licht gebogen, voeten tegen elkaar. Open je bovenste knie als een schelp zonder je bekken te laten draaien. Drie sets van tien tot vijftien. Richt zich op de rotatiekracht van de heup.

Brug met nadruk op één been. Op je rug, knieën gebogen, voeten plat. Heupen optillen, vasthouden. Progressief meer gewicht op het aangedane been. Drie sets van tien tot twaalf.

Zijwaartse stap met weerstandsband. Band rond enkels of net boven de knieën, lichte squat-positie, gecontroleerde zijwaartse stappen. Drie sets van tien stappen per richting. Functionele kracht voor de heupabductoren.

Naarmate de kracht verbetert en de pijn afneemt, bouwen we de belasting stap voor stap op naar je dagelijkse activiteiten en sport.

Maak een afspraak bij Fysio Willemspark — we stellen een persoonlijk behandelplan op en begeleiden je stap voor stap naar herstel.